İlk elementler nasıl oluştu?

Erdem Çolakoğlu 1

Öncelikle büyük patlamaya kısaca bir değinelim. “Büyük Patlama” adı, bu teorinin karşıtlarından olan Fred Hoyle tarafından verilmiştir. Zaten ortada bir patlama da yoktur. Evrenimiz 13,8 milyar yıl önce tekil bir halde -tek bir atom boyutunda- sonsuz sıcak ve yoğunluktaydı. Ardından çok hızlı bir şekilde genişlemeye başladı. Evren daha 10-23 saniye yaşındayken 1027 derece sıcaklığa erişti; elektronlar, kuarklar ve gluonların bulunduğu homojen karışım halindeydi. Zamanla soğumaya başladı, kuarklar ve gluonlar; nötron ve protonları oluşturdu. “Zamanla soğumaya başladı” sözü yanıltıcı olmasın. Söz konusu zaman, evren 10-23 saniye yaşındayken 10-6 saniye yaşına geldi; söz konusu soğuma ise sıcaklık 1027 derece iken bu kadar kısa zaman içinde 1013 dereceye geriledi, artık buna ne kadar soğuk denilebilirse. Başlangıçtan birkaç saniye geçti, döteryum ve helyum atomlarının çekirdekleri oluştu ancak sıcaklık yine de çekirdeklerin elektronları çekip atomları oluşması için uygun değildi.

İlk Element

Evrenin başlangıcını saniyelerle hatta saniyelerin milyarda milyar biri ile ifade ettik ancak şimdi ise bu kadar küçük sürelerle değil, 300 bin yıl ile ifade edeceğiz. Başlangıçtan 300 bin yıl geçti. Sıcaklıklar ise 10 binlere kadar geriledi. Ve ilk atom oluştu. Evrenin başlangıcında oluşan atom çekirdekleri, uygun ortam sağlandığı için elektronları çekerek atomları oluşturdu, yani hidrojen ve helyumları!

Peki ya periyodik tabloda kalan diğer elementler nasıl oluştu? Atomlar oluştuktan sonraki milyarlarca yıl içinde hidrojen ve helyum atomları birbirlerini çekerek bulutsuları, ardından yıldızları oluşturdu. Bazı yıldızlar büyük bazı yıldızlar ise daha küçük kütlelilerdi. Hidrojen ve helyum atomlarının, ısı ve basınç altında kalması sonucu girdikleri tepkimeler diğer elementleri oluşturmuştur. Oluşan bu elementler, yıldızın ömrünü tamamlamasıyla -süpernova patlamasıyla- tüm evrene yayılmıştır.

Resim: TUBİTAK
Elementlerin kozmik miktarları.

Kaynaklar

https://www.kozmikanafor.com/tekillikler/

http://www.bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/elementler-nasil-olustu
Paylaş

İlk elementler nasıl oluştu?” başlığında bir yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Sonraki

IBM SPSS Statistic'e kısa bir bakış

SPSS Statictic’e baktığımızda Excel’i anımsatan bir yapısı vardır. Aslında Excel’in çok gelişmiş bir sürümü dersek yanılmış olmayız. İlk olarak Excel’de hazırladığım 6 katılımcı içeren, insanların […]

Bunları da beğenebilirsiniz