Kalbimiz nasıl çalışır?

Erdem Çolakoğlu
Kalbimiz nasıl çalışır?
Okuma Süresi: 2 dakika

Birçok canlının yaşam kaynağının merkezinde bir organ olarak yer alır. Kalp, embriyonik dönemde oluşup gelişmeye başlar ve diğer organlar, kalp etrafında biçimlenir. Altıncı haftadan itibaren ise kalp atışı ultrason ile değerlendirilebilir. Göğüs kafesimizin altında bulunan, büyüklüğünü yumruğumuz ile kıyaslayabildiğimiz 280-300 gr ağırlığındaki kalbimiz, ortalama olarak dakikada 70, günde 104.000 ve yılda ise 38 milyon kez atar. Oluşacak darbeleri ve sürtünmeyi azaltmak için perikard zarı ile örtülüdür. Zar ve kalp arasında kayganlaştırıcı sıvı (perikardiyal sıvı) bulunuyor. Bu sıvıyı, araç motorlarına konulan, çalışan bir araçta sürekli hareket halinde olan pistonların sürtünme ile aşınmaması için kullanılan motor yağlarına benzetebiliriz.

Kalbin konumu ve perikardiyal sıvı (sarı).
Görsel: surgery.ucsf.edu

Anatomi

Kalbin katmanları.
Görsel: socratic.org

Kalbimiz endokard (iç tabaka), miyokard (kas tabakası) ve epikard (dış tabaka) olmak üzere üç katmadan oluşan bir duvardan oluşur.

Endokard: Kalbin iç tabakasıdır. Karıncıklar ve kapakçıkları -kalbin iç yüzeyini- kaplar ve büyük kan damarlarıyla bütünlük gösterir.
Miyokard: Kalbin orta ve en kalın tabakasıdır. Kalbin kan pompalaması için gerekli kas liflerini barındırır. Kas lifleri, otonom sistemine bağlı sinirler tarafından kontrol edilir.
Epikard: Kalbin dış tabakasıdır. Kalbin daha alt katmanlarını korur ve barındırdığı koroner kan damarları ile besler. Ayrıca perikardiyal sıvının üretilmesinde rol oynar.

Kalbin sinir sistemi.
Görsel: commons.wikimedia.org

Miyokard tabakasında bulunan kas lifleri, sinoatriyal düğüm, atriyoventriküler düğüm, his demeti ve purkinje lifleri tarafından kontrol edilir.

Sinoatriyal düğüm (Sinoatrial node): Kalbin sağ kulakçığının üzerinde bulunur. Otonom sinir sistemine bağlı olarak elektriksel uyarım üretir ve böylece hem kalbin ritmini düzenler hem de kulakçıkların kasılmasını sağlar.
Atriyovenrtiküler düğüm (Atrioventrucular node): Kalbin sağ kulaçığının altında bulunur. Sinoatriyal düğümden gelen elektriksel uyarımı yavaşlatarak kulakçıkların, karıncıklardan daha önce kasılmasını sağlar.
His demeti (Atrioventrucular bundle): Atriyoventriküler düğümden gelen elektriksel uyarımı karıncıkların ayrıldığı bölüme iletir.
Purkinje lifleri (Purkinje fibers): His demetinden gelen elektriksel uyarımı karıncıkların duvarlarına kadar ileterek karıncıkların kasılmasını sağlar.

İşlevler

Kalbin diastol ve sistol hareketi.
Görsel: pixabay.com

Kalp, sinirlerin kasları uyarmasıyla ardışık diastol ve sistol hareketleri ile birlikte kan pompalama işlevini yerine getirir.

Diastol: Gevşeme hareketidir. Gevşeme hareketi ile vücuttaki kirli kan (az miktarda oksijene sahip kan), alt ana toplardamar ve üst ana toplardamarı ile sağ kulakçık ve karıncığa gelirken akciğerde temizlenen temiz kan (yüksek oksijene sahip kan), akciğer toplardamarı ile kulakçık ve karıncığa gelir.
Sistol: Kasılma hereketidir. Kasılma hareketi ile sağ karıncıktaki kirli kan, temizlenmek üzere akciğer atardamarı ile akciğere iletilirken sol karıncıktaki temiz kan, Aort atardamarı ile vücuta iletilir.

Kaynaklar

Acıbadem (2019). Kalbimiz Nasıl Çalışır?
https://www.acibadem.com.tr/ilgi-alani/kalbimiz-nasil-calisir/#genel-tanitim
Bailey, R. (2019). Heart Nodes and Electrical Conduction.
https://www.thoughtco.com/heart-nodes-anatomy-373242
Paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.