Sesin kulakta başlayan yolculuğu

Erdem Çolakoğlu
Sesin kulakta başlayan yolculuğu.
Okuma Süresi: 2 dakika

Kulak, çevremizde gerçekleşen olaylar ve deneyimlerimiz hakkında bize bilgi sağlayan beş duyu sensörlerimizden biridir. Bu bilgi ses dalgalarını temel alır. Dalgalar belli bir kaynaktan çıkar, kulağımıza ulaşır ve kulağımızda belirli yapılardan (dış kulak, orta kulak) geçerek yarımdaire kanallarına, koklea’ya ve işitsel sinire ulaşır. Bilgi, işitsel sinir aracılığıyla işitme ve algı ile ilgili beyin merkezilerine iletilir. Böylece işitme gerçekleşir, sonucunda oluşan bilgiyi yorumlar, buna göre bir tepki oluştururuz. İnsanlarda işitme olayı ses kayıt cihazı nesnelliğinde olmaz, anlık bilişsel durumumuz ve geçmiş deneyimler bu bilgiye etki edebilir.

Kulağın anatomisi ve işlevi

Kulağın anatomisi.
Kulağın anatomisi; dış kulak (turuncu), orta kulak (mor) ve iç kulak (mavi) yapıları.
Görsel: www.britannica.com

Kulağımız başlıca, dış kulak, orta kulak ve iç kulaktan oluşur. Dış kulakta, kulak kepçesi ve dış kulak kanalı; orta kulakta, kulak zarı, kulak kemikçikleri (çekiç, örs, üzengi) ve östaki borusu; iç kulakta, oval pencere, yuvarlak pencere, yarımdaire kanalları, koklea ve işitsel sinir (vestibülokoklear sinir) bulunur.

Kulak kepçesi (Auricle): Kıkırdak ve onu çevreleyen deriden oluşur. Kıkırdak, kıvrımlı bir huni gibidir. Çevremizdeki dalgalarını yakalar ve dış kulak kanalına iletir.
Dış kulak kanalı (External auditory canal): Kulak kepçesinden alınan ses dalgalarını orta kulaktaki kulak zarına iletir.
Kulak zarı (Tympanic membrane): Dış kulak ve orta kulağı ayırır. İnce yapıda ve koni şeklindedir. Dış kulak kanalından gelen ses dalgaları ile titreşir ve titreşimi orta kulakta bağlı olduğunu çekiç kemikçiğine aktarır.
Kulak kemikçikleri (Auditory ossicles): Çekiç (Malleus), örs (anvil) ve üzengi (stapes) kemikçikleridir. Ses dalgalarının kulak zarında oluşturduğu titreşimi, iç kulaktaki oval pencereye iletir.

Orta kulak.
Ortakulak; kulak zarı, kulak kemikçikleri (çekiç, örs, üzengi) ve östaki borusu yapıları.
Görsel: www.britannica.com

Östaki borusu (Eustachian tube): Orta kulak boşluğunu yutağa bağlayarak kulak kemikçiklerinin titreşimi düzgün aktarabilmesi için uygun basınç dengesini sağlar.
Oval pencere ve yuvarlak pencere (Oval window and round window): Orta kulak ve iç kulağı ayırır. Üzengiden alınan titreşimi iç kulaktaki sıvıya iletir.
Koklea (Cochlea): Sarmal (2.5 tur) şekli nedeniyle salyangoz olarak da bilinir. Koklea’da organ of corti (korti organı) bulunur ve bu organdaki saç hücreleri, oval pencere ve yuvarlak pencerenin iç kulaktaki sıvıda (endolenf ve perilenf) oluşturduğu titreşimi elektriksel uyarıma çevirir ve vestibülokoklear sinir tarafından ilgili beyin merkezlerine iletilir.

Korti organı.
Karti organı ve saç hücreleri (hair cell).
Görsel: www.britannica.com

Çevreden kulağımıza gelen bir ses sırasıyla şu yolu izler:

Kulak kepçesi>Dış kulak kanalı>Kulak zarı>Çeki. örs, üzengi>Oval pencere>Koklea>İşitsel sinir.

Kaynaklar

Bakırcı, Ç. M. (2011). Duyular - 3: Duyma (İşitme) ve Ses Çıkarma (Vokalizasyon).
https://evrimagaci.org/duyular-3-duyma-isitme-ve-ses-cikarma-vokalizasyon-263
Hawkins, J. (1998). E. Human ear.
https://www.britannica.com/science/ear
Paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.